por | Out 12, 2018 | Concertos, Música | 0 Comentarios

WOS Festival. Días IV e V: Patrón moiré

O venres fora potente, techno e escuro. Pero o sábado ademáis de potente, foi ecléctico, alegre, cun día máis estirado, con máis propostas. Podería dicir que o venres foi un lisérgico cara ultratumba, e o sábado un lisérgico cada o ceo -interpretación libre de concepcións relixiosas-.

Comezaba o terceiro día con sesións djs de mediodía. Primeiro, no emblemático Mercado de Abastos coa sesión dj de Russhinha, compostelana que comezou a facer sonar aquí ritmos brasileiros, angolanos e caboverdianos despois de pasar un tempo en Portugal. Inmediatamente despois na terraza do CGAC, Abu Sou, galego que forma parte da crew da tenda de discos barcelonesa Discos Paradiso, direcor e presentador do programa de radio Canela en Surco, que neste proxecto procura centrarse en facer chegar á xente a música producida no Oeste africano, Caribe e Sudamérica.

Como poden dialogar os novos axentes culturais coas institucións? Que debate urxe facer na xestión do espazo público, en contexto de restriccións orzamentais? Que futuro para as políticas no universo dixital? Estas e moitas outras cuestións foron discutidas no CGAC na mesa redonda Temos que falar: Políticas de xestión cultural, sobre creación artística e políticas culturais moderada por Javier Martín (coreógrafo e investigador) con Xavier Campos (asesor cultural membro da AGPXC), Branca Novoneyra (Conxellería Acción Cultural), Manuel A. Fernandes (Braga Media Arts), Horacio González (Agentes del Caos), Rut Balbís (Colectivo RPM) e Baltasar Patiño (Teatro Galán e Sala Montiel).

O que se saca en claro desta conversa é que sí, temos -moito- que falar. E temos que facelo con perspectiva, con coñecemento de onde vimos e de onde estamos, con capacidade de contraste de modelos e desde a asunción das diferentes funcións e papeis que cumpren, en relación ás políticas culturais, os distintos axentes públicos, privados e do sector terciario. Para que o falar e o facer sedimenten e non sexamos sempre un comezar de cero, canso e melancólico.

As políticas públicas son fundamentais porque a través delas deséñase unha regulación colectiva que da forza á creatividade, á democracia, á cidadanía cultural, á diversidade de identidades e á equidade na asignación de recursos e acción públicas. Estase traballando nesa liña en Galicia?

É hora de ocuparnos da nosa necroinstitucionalidade. A necesidade de coñecer e adaptar os procedementos administrativos e a urxente actualización das políticas municipais no proceso de acompañar ao tecido cultural e mediar na súa profesionalización.

Pequeno gran inconveniente foi o acontecido coa proposta no CGAC que tería que ter comezado ás 17:30 e retrasouse unha hora, interferindo no resto das programacións. Tendo en conta que alí presentárase bastante xente, é evidente que non fun á única cos plans trastocados. Mais tanto da o motivo en realidade, pois como dicía asistiu moita xente ao hall do CGAC para ver a Asuna e a súa performance100 Keyboards, e por algo sería.

Asuna Arashi leva desde os 90 experimentando na arte sonora, e por iso é o pioneiro da escena ambient e drone de Tokyo. Considerado o seu traballo dos últimos anos, enfocado na performance, parte da escena de vangarda xaponesa. E derribando o ríxido bloque que as veces separa a música do museo, a performance visualmente presenta 100 teclados dispostos xeométricamente no chan formando círculos, aos que o artista activa unha tecla a cada un deles, teixandoa bloqueada cunha espátula para así deixar suspendida unha nota. As múltiples ondas sonoras expandéronse en múltiples direccións do hall do CGAC. Que como non ía ser doutra forma, e como levo repetido incalculables veces nestas crónicas do WOS Festival -e podería extrapolarse a case calquera outra crítica- o espazo foi super importante. E de feito, nunha proposta como esta, o artista experimenta os efectos físicos e psicolóxicos que estimulan as diferentes profundidades de son da forma do espazo.

A proposta, aínda que longa -que non se traduce en mala- resultou moi interesante, se prestabas atención á folla que explicaba o experimentos e, como non, ao son. O experimento resultaba crear un “patrón moiré” das direccións das ondas de son. Isto rinde unha experiencia única dependendo do espazo e do movemento do oínte.

Mentres tanto, na Igrexa da Universidade: Suso Saiz, o gaditano peza imprescindible da industria musical no panorama peninsular, debido aos seus traballos como productor desde a década dos 90. Con máis de 20 discos baixo o seu nome en solitario, dos cais, os máis recentes: Odisea (2016) e Rainworks (2017), ademáis de ter sido compositor para cine e televisión e traballos incluso pra teatro, artes plásticas, poesías… Por todo isto é demostrable e innegable a súa prolífica producción. Suso Saiz otorgou un concerto mesturando a súa inquietude como guitarrista que xunto coa electrónica creou texturas sonoras espléndidas e magnéticas.

Son as sete en Santiago e chega unha artista que sen dúbida desperta moita curiosidade. A explosión da escena musical do Cairo é imparable e Nadah El Shazly é a súa última gran sensación. Exvocalista punk, a agora productora e compositora, descubriu o gusto pola música electrónica a través da experimentación caseira.

A terraza da Fundación Eugenio Granell, dedicada durante este WOS Festival a experiencias musicais pouco convencionais e a mostrar o que se está facendo noutras latitudes, foise enchendo pouco a pouco e El Shazly mantivo ao público absorto durante a hora que durou o concerto, co seu equipo de música electrónica, o seu portátil e unha voz envolvente, que non deixaba dúbida algunha da súa procedencia.

A xoven música exipcia desenvolveu melodías hipnóticas e inquedantes que oscilan entre a vangarda electrónica e a tradición da música árabe. Deixando as estruturas formais e arteficios, aunando folclore e improvisación, para regalarnos un belísimo son.

Na mesma hora, no aislado espazo do Salón Teatro, Sofía Mestre encontrase tras o proxecto Clothilde. A muller portuguesa grabou o seu primer disco a piques de cumprir os 40 anos con aparellos tecnolóxicos e modulares feitos a man. Enxendra unha atmósfera eufórica e arpada a través de patróns e texturas. Heredando o post-minimalismo, destaca entre os artistas máis inusuais de Portugal. Claro exemplo de que podes comezar a facer algo de cero en calquer momento da túa vida.

Entón, sobre as oito, o punto culminante da tarde, un dos do WOS Festival e desde logo a proposta do día en canto ao audiovisual: Paul Jebanasam & Tarik Barri presentan “Continuum”: explora “a vida, o poder e a enerxía presentes no universo”. Paul Jebanasam, nacido en Sri Lanka, é considerado un gran representante internacional da experimentación electrónica. Acompañado polo artista visual Tarik Barri, nacido en Holanda, criado en Arabia Saudí, é un dos artistas máis solicitados polas súas impactantes visuais, coas que xa traballou para Radiohead, Thom Yorke, Monolake ou Nicolas Jaar; o artita investiga como as tecnoloxías pra facer música poden ser aplicadas á creación de imaxes en movemento. E así, nunha sinerxía, a obra presentada polos artistas desgarra moi fino, como un cuter, pero rápido, eficaz e salvaxe -que non feito de calquera maneira e sen sentido-. O son é unha combinación inclasificable de ambient, noise, música clásica contemporánea… que xunto coas proxeccións que pretenden unirse coa música, requiren unha escoita e unha observación honda, transcendente e reflexiva.

Aquelo convertiunos en naufragos do caos e da estridencia que pretende “expresar a complexidade dos acontecementos celestes ou acontecementos celulares”. Polo que un era consciente -se quere- de él mesmo sentado na butaca do Teatro Principal, coma de él mesmo no universo.

Un descanso despois disto, que mesmo deixaba o corpo cheo de melancolía e morriña, foi máis que necesario. Mais os animos viñeronse arriba na Fundación Granell. Era imprescindible, tamén inevitable.

Alí estaba Oddisee, máis atrás a Torre da Berenguela, e máis atrás o anoitecer. Qué podo dicir? Demasiadas ganas lle tiña a isto e que me zarandease. Cunha notable influencia da Costa Este, como A Tribe Called Quest ou Eric B. & Rakim, dese hip-hop con saxos e infinidad de texturas sonoras, saciado de influencia jazz. Amir Mohamed -o nome tras Oddisee- sen embargo ten unha peculiaridade nas súas letras que ademáis fai o seu traballo algo persoal, humano, nobre e unha boa causa. O artista é estadounidense de pai sudanés e nas súas letras fornece a súa visión sobre a experiencia de ser biracial, como musulmán e afroamericano. Oddisee destapa o racismo e a islamofobia. Esta postura é absolutamente necesaria na música e no hip-hop, e a súa vez, é maravilloso que alguén así fale da súa condición con cancións tan primorosas e placenteras. Encantador, desenfadado, fresco, fíxonos simple e fácilmente felices. Foi imposible non namorar daquelas fermosas melodías e daquela voz que recitaba a importancia sobre raza, política, riqueza e relixión, invitando ao pensamento crítico e á individualidade.

Por desgracia, na mesma hora, na Igrexa da Universidade, a chelista e prolífica compositora Lucy Railton presentaba o seu álbum debut “Paradise94” (Modern Love, 2018). Este inclúe gravacións tanto de estudo como directos e gravacións de arquivo nunha sucesión de contraposicións dialécticas (acústico vs. electrónico, real vs. imaxinario, icónico vs. iconoclasta) que se arroupan nunha visceral introspección emocional e unha extraordinaria capacidade narrativa. Combinando filigranas e colaxe autobiográfico con glissandi de cello, o seu traballo afúndese e reloce nunha bruma experimental.

Comeza a centrifugar o tumulto atraído polos concertos que seguían na Sala Capitol: Flowdan, The Bug ft. Miss Red e Giant Swan.

Visualmente, un armario que penso podía despedezarnos a todos cun golpe inmediat -ou mesmo dando unha patada no chan- e un dj que constantemente me tiña cara de asustado. Físicamente, a voráxine dos corpos levada pola excitación dos cerebros, sempre me parece estupenda. Musicalmente, a min non me remata de chegar. Pero eh, aquilo deixou o terreo quente dabondo. Marc Veira, coñecido como Flowdan é “a viva encarnación do old-school no grime“. O que non podo negar é unha voz potentísima, robusta e que fai sair o corazón pola boca. Ademáis de melodías alienígenas, que remataban por dominar ao público.

Mas, sintoo moito. Lembrando o seguinte bolo so me sae da boca unha lista de tacos que se escribo ademáis de non ter sentido narrativo, ensuciaría todo decoro -jaja-. Pero vamos, que sendo concisa, The Bug ft. Miss Red foi “O Bolo do WOS”.

The bug leva ás súas costas unha década de colaboracións baixo outros pseudónimos con artistas como Justin Broadrick ou Kevin Shields. Sempre da man do dancehall, grime, hip hop e o noise desde o seu primeiro disco como The Bug en 2008, testimonio desde entón da cultura sound-system. Miss Red, nacida en Israel de pais marroquís e polacos, “colleu o micrófono nunha sesión dj improvisada de The Bug en Jaffa. Ao día seguinte Martin reservou estudo en Tel Aviv e Sharon Stern grabou por primera vez nun estudo profesional un tema que vería a luz en “Ninja Tune”. Stern converteuse nunha acompañante case permanente dos directos incendiarios de The Bug, acompañándolle xunto aos seus MC’s habituais polos escenarios de Sónar, Unsound, ATP, Outook, CTM, etcétera” (información fornecida polo WOS Festival).

Xuntos incendiaron a Sala Capitol.

Un dub-noise que afectaba aos sentidos, co que vin bailar a quen menos esperas ver bailar. Sendo honesta, bailar non é correcto. The Bug e Miss Red fan que te axites directamente, porque por dentro te estás a abrasar. Unha posta en escea extraña. Unha reacción primitiva, carnal, fogosa, sensual, demente, lujuriosa e lasciva. The Bug tocaba con rudeza. A raíña do dancehall futurista movia o seu corpo plegando a tela do seu apretado vestido, que non lle podía quedar mellor; Cantaba coa súa voz que tristemente resultanos extravagante -pois, de feito, o feito de ser un timbre “exótico” para nos, nos converte en antropocéntricos de merda-, pero ten a mínima chispa precisa para facernos perder o xuizo, alucinar -case falando vulgarmente para o que aquilo foi-, sentir o erotismo oculto, con misticismo. E nos, como sustancia, efervescíamos, fervíamos, entrábamos en proceso osmótico ou directamente en sublimación.

Facía moito calor, eu case fico desnuda.

Difícil quedou a cousa pra sorprender, ao meu parecer, porque é que non da tempo a asimilar. Mas tocaballe saír a Robin Stewart e Harry Wright, coa súa criatura: Giant Swan. Unha mesa cuberta de máquinas, pedais, algunha guitarra ocasional, e un uso liberal da manipulación da voz. Desde Reino Unido, considerados unha das propostas máis alucinantes do panorama electrónico actual, con actuacións en Vilette Sonique, Unsound ou o emblemático Berghain. Hipnótico e enlouquecedor, este dúo enxendrou unha quimera sonora con vida propia que nos dominaba. Rendímonos aos seus poderes telepáticos.

A forza centrífuga, de novo, arrastrounos, coma sempre, aos máis comidos, ate a Sala Malatesta. Naquel caixón, daba comezo a madrugada con Gábor LázárJasss e Skee Mask.

Formado académicamente en artes visuais e composición musical, o artista sonoro húngaro Gábor Lázár nos presentaba o seu recente traballo, “Unfold”, expedición a través do 2-step e dub techno que foi capaz de facernos ascender. A música do húngaro é reiteradamente pinchada por xenios coma Aphex Twin, Secret Thirteen ditaminou que “oscilando entre o academicismo extremo e certo tipo de barbarie musical, Gábor está a construír un futuro da música electrónica”. Reminiscencias moi lixeiras ao drum and bass , melodías que se poden extrapolar desde os auriculares ou altavoces persoales, pasando por un club ate unha rave ou un concerto a gran escala.

Asturiana, afincada en Berlín e anos atrás explorando na música electrónica nos Países Bajos, Jasss é unha artista sonora e productora que se centra nas paisaxes sonoras e nas gravacións de campo, ademáis de agora en Berlín traballar en visuais experimentais. Leva desde 2017 presentando o seu primer largo duración, “Weightless”. Cadencias rotas, ritmos fracturados que de forma tajante e contundente chegan ao baile, ao zarandeo, e nos saquea a razón, deixando so paso as sensacións, percepcións a través das visuais e enajenacións. O set foi evolucionando en melodías que prendían o chan da pista de baile e os flamantes ritmos entusiasmou a todo o festival. Por algo ten as portas abertas a Berghain, e este ano anunciaron recientemente o seu posto no cartel de Unsound.

Tiñamos de novo diante un artista misterioso. É curioso como nesta vertente da experimentación, da escuridade e do descoñecido danse estos casos reiteradas veces. Pois Skee Mask, reverenciado por la crítica, prefire manterse no anonimato. Co seu disco “Shred” (Ilian Tape, 2016) recrea un gratificante techno dub con retazos de breakbeat, “Con él, Skee Mask confirmouse como un maestro do volume: non so como unha medida de decibelios, senon como un modelador do espacio”. De novo un set que un pode escoitar na intimidade tanto coma nun club, unha rave ou un concerto como o que se deu precisamente como peche do WOS Festival 2018.

Honestamente, non me apetece moito pararme na proposta final do domingo. Pois, ademáis de que a información sobre a artista xa a din (Christina Vantzou) na crónica anterior, a propósta pareceume, de novo, pouco experimental, sen negar a notable carreira investigando o son e inquietude por probar. E neste caso ademáis contou con John Also Bennett -de novo- (piano e flauta) e Vertixe Sonora. Pero non me pareceu realmente intrigante nin curioso. Por non decir, moi ao meu pesar, que as proxeccións parecéronme mediocres.

Iso sí, o sábado foi unha maravilla, e mentres Skee Mask nos azotaba, eramos conscientes do final. O final dun festival que se pode resumir como ecléctico dentro das ferventes propostas do panorama da arte sonora e visual de vangarda dos nosos días, e do que está por vir.

Todo ficou semellante ao preciso experimento-performance de Asuna Arashi daquela mesma tarde. Especialmente o día do sábado, mas realmente todo o festival estaba intelixentimente disposto e cosido sendo un “Patrón Moiré” das propostas de arte de vangarda que se diferencian e se asemellan entre sí creando unha estructura abrumadora que é o WOS Festival 2018. Seguide así, por favor!