Fotografías: © Hugo Lima

NOS Primavera Sound – DÍA 3: O portal a outro plano con Nick Cave and The Bad Seeds, e todo o demais

So alguén tan empolada coma min podería pensar que a extensísima cola que se formara para a zona do merchandise era de xente moi ansiosa por levarse unha camiseta ou suadoiro da correspondente edición do NOS Primavera Sound, que se esqueceran durante os dous primeiros días de mercala. E se non a levas, probablemente nunca te lembres do festival xamais na túa vida, ou algo polo estilo. Pero o colmo é que me tiveron que lembrar que ese día o clima non deixou tregua. Choveu o que non está nos escritos; o chan embarrado, a xente comicamente apertada uns aos outros debaixo dunha carpa a uns metros do palco Seat, pero non xusto diante, o que deixaba un espazo intermedio, coma se fose un jocoso símbolo de respecto. O caso é que non sei quen é máis empolado, se eu, ou a xente que non levou un chuvasqueiro da casa e se tivo que comer semellante cola.

Así que si, o terceiro día non cesou de chover, e entre as xentes xa apostábamos quen ía ser a primeira persoa en esbarrar e caer de cu. Mais, sinceramente, non sei como o viviu o resto, pero para min non foi impedimento para desfrutar, e non pasarse o último día do festival recordándome ou recordando aos demais que xa é o último día. Pénsoo agora, sobre todo, porque non era consciente do que ía ocorrer.

O festival proporcionaba un comezo da última xornada levándote cara á melancolía e a nostalxia de dous xeitos diferentes, entre os que tiñas que decidir. No palco Super Bock atopábanse os especiais sintetizadores, baixo e destelos de guitarra que fraxilizaban por puro amor, de Oso Leone, emanando un son realmente máxico. Á vez que tamén son máxicas ás illas de onde veñen, as Baleares. Os mallorquíns, co Mokragora en 2013, xa non deixaran indiferente entre os ouvintes de ambient, pero que por momentos rozan lixeiramente o post-rock, e que de súpeto sorpréndente con ecos incluso de jazz. Ou como sucede co single que sacaron a principios deste ano, Virtual U, cunha base tropical tratada con moito coidado, sen saírse da melancolía que comentaba antes, escollida cunha visión case vaporwave pero tomado moi en serio. As súas letras son semireais, os sentimentos son intrínsecos ao son e interseccionais entre as persoas. Falan do que calquera pode sentir, pero non calquera pode expresar, polo que non semella que fale de algo real. Un concerto para comezar a tarde que merece ser premiado tanto pola calidade desta banda como pola boísima organización do festival.

A outra elección do comezo da última xornada, no palco Seat. O imprescindible Luis Severo. Tardaban en voar polos ventos do Parque da Cidade de Oporto as letras lusófonas. Cun acompañamento de músicos brillante, Luis Severo canta entre letras gráficas e letras que insinúan. Mais demostra que é case a parte máis importante do seu traballo, aínda que compoña melodías realmente fermosas. Mentres bailas e sorrís, interpretas ás letras como queres, pero o que está claro é que o que nos cantaba, que por veces semella autobiográfico, está impregnado de saudade. Da saudade de sentirse ben sentindo a tristeza. Ademais, é sincero, natural e costumista; polo tanto fala de pequenas preocupacións, ou eternas espinas cravadas dentro, coa que calquera pode sentirse identificado. Melancolía e nostalxia, desde a humildade. Adoramos a Luis Severo interpretando primorosas cancións como Planície ou Escola. 

Un golpe na cara post punk continuando a tarde con Belako. Presenza e absoluta calidade; unha mensaxe ben clara coa que pouco máis se pode dicir na parte traseira da camiseta da cantante: SUPPORT YOUR LOCAL BAD BITCH. Cunha carreira que se remonta a 2011, a banda de Mungía, en Bizkaia, xa recibira boísimas críticas co disco Eurie de 2013. Agora presentando o novo disco Render Me Numb, Trivial Violence, o cal naceu febreiro deste ano. Liñas de baixo potentísimas resoltas cun desgarro paulatino ate ao clímax, todo isto coa grave e post punk voz da cantante, impetuosa e acompañada dos seus propios ecos. Música que incitaba claramente ao pogo, quizais a primeira bomba do último día do festival. Melodías bastante nostálxicas aínda que conteñan un son actual, pois aínda que beban de estilos lonxevos, eles chegan case á novas formas deses estilos. Sitúanse nunha nova ola. Nostálxicos, pero demostrando que se pode seguir tomando un estilo coma este sen semellar desfasado. Belako están bastante lonxe diso. Belako son nervio, son alento, son ritmo, son profesionalidade, son resistencia. Unha auténtica marabilla nacida en Euskal Herria.

Eran xa as 19h e o palco Pitchfork resurxía con Vagabon. Dende NY e procedente de Camerún. Ela é muller, nova e africana. Ela simboliza a unha grandísima parte da poboación do planeta que a maior parte do tempo non posúe representación, pero que ela o encarna e personaliza. Ela é indie lo-fi. Ela compón con sintetizadores e voces procesadas. Ela está a medio camiño entre o ambient e o dream pop. De novo no palco Pitchfork suaves melodías cativadoras do tipo de hipnose característico precisamente do lo-fi e do dream pop. Pero non esquezamos o seu timbre persoal. Quizais esa especialidade no timbre é o que o proxecto de Lætitia Tamko faise diferenciar, maila que o seu estilo quizais este reutilizado dabondo; así é como ela consegue estar no palco Pitchfork no NOS Primavera Sound 2018, e os outros non.

Solapada coa anterior artista, pero, dende o meu punto de vista, chamando bastante más a atención, estaba Kelela no palco Super Bock, cun R&B que te molla panos menores, queridas. Preciosa co seu outfit branco que me facía lembrar os millóns de videoclips que traguei de hiphop da costa este. Soul e funk do R&B máis contemporáneo, facendo con todo o que isto significa ao nivel máis material da música como a nivel mais emocional, unha vangarda do propio R&B. E como non podía ser menos nunha cantante dun estilo coma este, posúe un rexistro extraordinario.

En Public Service Broadcasting perdín a conta de cantos instrumentos vin e percibín. Ía un pouco en branco. Mais os ecuestres entre o math pop e por veces rifts claramente kraut, convencéronme. Unha posta en escena e estilo británico moi propio de ser vulnerable aos típicos cargantes clichés. Do que calquera por esta zona diría que é un “hipster” (se puidese entrecomillalo mais, faríao). Mais o que non é típico é o seu estilo. Acompañados por unhas asombrosas e portentosas proxeccións, como de cousas rutinarias, mecanismos, persoas… PSB mesturan, de novo, a tradición destes estilos musicais, cunha electrónica experimental máis contemporánea.

Quedaba un cacho para o máis importante deste día, o cal reservareime todo para despois. Por pura loxística o que mellor coincidía ir ver era Joe Goddard no palco Super Bock. Unha ten que recoñecer que escoitado en casa pareceume unha boa cursilada. Mas, unha tamén ten que recoñecer a calidade do son, do que moito se lle debe á propia profesionalidade do festival. Mas, sobre todo, a voz acompañante que interpretou a canción Music is the Answer, que fixo da canción algo infinitamente mellor do que podes escoitar online.

Considero necesario dicir, antes de seguir falando cunha cronoloxía veraz do que foi acontecendo aquel sábado 9 de Xuño de 2018, que as veces, coma esta, sucede que un concerto destaca demasiado fronte aos demais. Mais o que non quero é deixar para o último o que aconteceu despois do concerto cabeza de cartaz, porque non me parece xusto.

Por tanto é importante para min dicir que aínda estando fisicamente no límite, fixen todo o posible por ver a Mogwai, unha das bandas máis grandes de post-rock de todos os tempos, cos que pechar unha experiencia. A experiencia total do NOS Primavera Sound 2018, pechando ao mesmo tempo feridas abertas e cubrindo necesidades respecto aos directos. Eu neste concerto estaba derrotada, e o que choveu xa foi outro nivel comparado co resto do día. Pero alí estiven prantada, atordada nos primeiros minutos porque non era capaz de sentirme convencida despois do que acababa de ver no mesmo palco momentos antes. Mais mellorou considerablemente ao longo do concerto e logrou formar unha sinestesia entre a súa música e a choiva fría e extendida por cada unha das nosas escamas. Chegando a unha cousa bastante intensa.

Que tamén é certo que teño que ser sincera, e deume un pouco de envexa cando despois me contaron que no palco Seat estaba Bad Gyal dando un show ‘pomada’ mentres a xente facía twerking en chuvasqueiros. Que Mogwai é unha banda grandísima, mais o que si teño que criticar da organización é esta orde dos concertos, que cando teña unha explicación coherente, deixarei de queixarme. E así me quedo.

Pola parte de Arca; xa non era persoa nese momento mas as voces expertas comentan, e puiden velo realmente cos meus propios ollos, que para o esperado entre o seu público, foi demasiado festivo e non tan escuro como esperaban. Ademais de supostamente realizar un dj set en lugar de un live como moita xente esperaba.

Pero volvendo á orde cronolóxica de: Oso Leone, Luis Severo, Belako, Vagabon, Kelela, Public Service Broadcasting e Joe Goddard; o máis importante, a continuación:

Todos estes artistas. Todas estas horas. Todo este tempo chovendo  -Que tampouco foi o diluvio universal, mais foi como para non esquecelo- . Todo ben, e de súpeto, o meu corpo dáme un toque de atención. Non sei se foi a chuvia, os cambios de temperatura ou que, pero pensaba que ía perderme o que estaba por chegar. Sen ter en conta, ademais, que ía ficar sola a partir de agora. Mais nin me perdín o que veu despois nin me sentín soa. Nada soa.

Na boa, o mellor está por suceder.

Ao lado, o palco NOS, comezou a axitarse coma se chegase doutro punto do ceo, coas primeiras vibracións do que certo señor titulou coma Jesus Alone.

E coa mesma, una voz recitaba:

You fell from the sky
Crash landed in a field
Near the river Adur
Flowers spring from the ground
Lambs burst from the wombs of their mothers
In a hole beneath the bridge
She convalesce, she fashioned masks of twigs and clay
You cried beneath the dripping trees
Ghost song lodged in the throat of a mermaid

With my voice

I am calling you

E os corpos eran chamados ao extraordinario, monstruoso, irreverente, mefistotélico, maxestoso e solemne espectáculo que estaba a comezar. Era demasiado alienador, impoñente e emocionante como para crelo. Pero realmente alí estaban Nick Cave and The Bad Seeds. O seu magnetismo deixoume prendada, mas ao mesmo tempo algo rodeaba aquel dandi que paseaba con serenidade dun lado a outro, e que me facía pensar que procedía dun plano de realidade diferente ao noso. Tras del, o seu cortexo, entre os que advirto a Warren Ellis. Asombrosos músicos, perverso conxunto.

Aquelo era incrible. Mais, ninguén debe pensar nunca que hai unha separación tradicional entre o escenario e o público. Nun concerto de Nick Cave, a acción nin se quera é bidireccional como soe ocorrer con algunhas obras arte que se saen da liña, na que un personaxe do cadro semella mirarte aos ollos. No seu directo, si, mírate profundamente aos ollos e máis aló, pero a acción sae de todas partes e vai a todas partes. Con todo, hai que saber quen é o diaño e quen estamos alí vulnerables coma un recen nacido ao seu poder. Mas ninguén vai ter medo de quen camiña entre nos, dialoga con nos e nos da a man, como fixo o extraordinario e insólito ser: Nick Cave.

Aquelo que sucedeu é moi difícil de explicar. Pero aínda máis difícil de esquecer cando algo así transfórmate desde dentro, desde o que tiñas máis reprimido. E desde a introspección chegar á unha catarse colectiva espectacular. Dende logo teño probas de sobra para demostrar que non sou a única persoa das que estivemos alí presentes que di que alí, en fronte ao diaño e o seu cortexo, algo mudou.

Despois de deixarnos a boca seca con Jesus Alone Magneto, cerimoniosa elegancia enxendrada no disco de 2016 Skeleton Tree  -parte da súa música que fixo a algúns fans deixar de seguilo xa tempo atrás (gustaríame a min saber que lles pasa por dentro), mais que transforma a súa personalidade nalgo nobre, forte mais tamén fráxil e tenue, sen anularse unhas a outras, convivindo xuntas- Nick Cave lémbranos de que escola ven con Do you love me? e From her to Eternity. Comezaba aquí Nick Cave co seu humor canalla e co seu carácter dandi. Se es fan do baixo da primeira, asegúrote que en directo é un baixo asasino, demasiado poderoso e eficaz. Preguntábamos nos tamén se nos aman coma nos amamos, e neste caso unha pregunta máis poderosa do que parece. Unha epicidade con From her to Eternity, co engadido da choiva, con Warren Ellis case apuñalando un violín. Demasiado; demasiado ter o privilexio de escoitar en directo un himno perdurable coma este. Unha tensión e corrente eléctrica incomparable.

Un, ou mais de un, son os demos dos que fala Cave que están detrás da porta. Cada un de nos é consciente dos seus con cada grito e con cada “I’m your loverman. Cause I am what I am what I am what I am”. A extraña brincadeira do Nick Cave non cesou e maravillaba ao público en Red Right Hand. Aporrea o piano as veces, outras veces axeonllase, outras movese con soltura dun lado ao outro sempre ollando cara a alma directamente. Dirixe ao público coma rei diaño que é, xestualizando con teatralidade.

Chega o momento no que Cave toma plena posesión do piano coas notas de Into My Arms e con plena humildade fixo cantar a toda a audiencia sentimentos primitivos, mais inevitables. Foi un momento verdadeiramente precioso ver o sorriso da xente. Porque en todo momento o que alí aconteceu era Nick Cave and the Bad Seeds e todos os corpos e almas alí presentes. Así, como di nesa canción, é como ve o amor unha persoa corrompida, nihilista e rota por dentro. Sinxelamente sincero.

É demasiado arduo para min expresar todo o que sentín con Girl in Amber, que dende logo levaba sentido todo o concerto. Mais entre as bágoas de lembrar algo tan magnífico e lonxe que está do noso mundo un ser coma este señor, non me sae dicir máis que esta canción foi un desasosego absoluto, algo que non se da resolto, descoñecendo se existe algo máis aló. Cando parece que consegues un destello, estás de volta en calquera recanto escuro da vida. Sei que non soa atractivo nin fermoso. Pero esta canción, e o seu directo, ofréceche a súa man para que sintas con ela e reveles, mostres, manifestes este desasosego. Dar voltas no mesmo baleiro que un pretende entender e que é imposible, que so te leva a perder o xuízo. Pero Nick Cave di “And If you wanna bleed, just bleed” polo que a miña interpretación é, conxuntamente toda canción: hai que facer por sentir, sen reprimir.

A grande pantalla proxectaba unha imaxe de Brighton, a cidade onde vive e onde morreu seu fillo. Cave exterioriza e reflexiona acerca da perdida, e invítanos a facer o mesmo. En nós está seguilo ou non; seguilo a él e seguir á xente que nos comprende, por moi sos que estemos no mundo. Aínda que parece que está claro que darlle forma á nosa dor con palabras, música e calquera forma de expresión que nos desexemos, é mellor que calar e que terminen por aparecer monstros.

This song it’s about a storm” di Cave, e a continuación, proxeccións de tormentas acompañaban a Tupelo, ironicamente tamén acompañada pola propia chuvia daquela noite. Nick levounos de novo atrás, moi atrás, a 1985 outra vez. A escola, ao primixenio. Mais con toda a experiencia que xa leva enriba e coa madurez suficiente para falar da escuridade. Pura poesía é este señor, calquera que o coñeza sábeo e esta canción demóstrao. Poesía gráfica que quere dicir máis do que parece.

Chegaba entón Jubilee Street e Nick estaba cada vez máis preto da xente. Xa vivíramos todos diferentes introspeccións, revelacións e catarses. Pouco quedaba de nos para estar totalmente desfeitos. Pois foi neste punto cando nos embarcou no delirio e nos desfigurou completamente. Jubilee Street comeza lenta e coma unha especie de fábula; tranquila e sosegada, pero advierte. Entón a canción vai sendo cada vez máis forte “I’m transforming. I’m vibrating. I’m glowing. I’m flying. Look at me now” claramente revelándose. Até que, un recordo, un instante: Nick Cave dando unha patada ao aire e as cores da pantalla pasan de vermello a branco e prodúcese a CATARSE DEFINITIVA. Mesma mensaxe, pero con moitísima máis forza. Un Nick Cave resistente a todo golpea o vento e a chuvia, lanza o micrófono onde queira que se desplome, e toca as notas no piano con igual decoro e elegancia que rebeldía.

The Weeping Song é unha canción que me lembra a miña adolescencia dende que xa non son adolescente, que en realidade non fai tanto tempo. E trasladoume a aquelas fantasías ao igual que o resto das cancións que interpretaron pertencentes aos primeiros anos da carreira de Cave. Pero, é que non sei como o fai, pero conseguiu que esa canción agora mesmo me lembre directamente a aqueles anos e a aquel momento tamén. Só o diaño pode facer tal cousa. Comezou o show a brincar cun rapaz do público pedindo que lle suxeitara o micrófono, agradecendo o seu “good job“, para comezar a convidar ao público a un xogo de palmas no que el era o que dirixía. A brincadeira e a amizade entre Nick e nos era real. Chovía sobre el mentres pedía unha liña de baixo forte. Unha verdadeiramente especial e única interpretación desta canción inescrutable.

Con todo, Nick, cada vez camiñando máis preto de nos. Falando por momentos portugués e protagonizando momentos de humor coma cando avisa do comezo dunha canción cun “Agora vai“. Era cada vez máis humano. Ou nos estábamos cada vez máis preto do inferno. Ou é que os demonios están aquí e o inferno está baleiro. Ou o que para min semella máis veraz: Existe á vez que o resto, no mesmo lugar, de maneira que neste concerto abriuse metaforicamente un portal, para entender de onde veñen os monstros que nos perseguen. Eses monstros son, aínda que non o pareza, amigos, ou sinais, ou a analoxía que prefiras darlle, que nos avisan de que algo non estamos facendo ben. Pero non hai nada do que preocuparse mentres sintas. Sentir forte e que doa sexa amargura ou bendición.

Con Stagger Lee eu xa non entendo o que está a acontecer. O delirio e a performance chegou lonxe. Cave está tan preto do público que tentou coller da man a todo o que puidese. Pide silencio, escoitamos as respiracións. Pero rompe outra e outra vez co vento a chuvia o tempo as respiracións e as introspeccións.

Entón chegamos entre todos ao momento último da dialéctica. Fíxose un absoluto silencio mentres o diaño subía a xente á pasarela. Uns poucos puideron poñer os pes onde pouco antes Cave pegaba saltos e lanzaba patadas ao vento. Mais todos os alí presentes estábamos ao seu lado. Entón comezou Push the Sky Away.

[…]
And if your friends think

That you should do it different
And if they think
That you should do it the same
[…]And some people
Say it’s just rock’n roll

Oh, but it gets you
Right down to your soul

You’ve got to just
Keep on pushing
Keep on pushing
Push the sky away

Apenas existen máis letras tan idílicas, brillantes, eficaces e marabillosas coma esta para expresar que confíes en ti mesmo. E toda a letra é importante.

Como comentaba, Nick Cave invitaba á xente a subirse á pasarela. E no final da canción foi o momento máis entenrecedor, apaixonante e emotivo dunha das mellores experiencias da miña vida, e seguramente de moita da xente alí presente. Non sei se ‘mesías’, a ti, lector, xa che sona soporífero e repetitivo. Pero alí estaba Nick Cave rodeado de xente que o amaba e admiraba. “Em palco viu-se alguém que sabe comunicar todos os recantos negros da vida, ao mesmo tempo que os aceita e, nesse movimento, toca no principio da humildade de estar vivo.”* Cantando toda a xente con el, levantando as mans ao ceo. Pensei durante un tempo que eu era unha de poucas loucas que consideraron aquel concerto unha obra mestra, unha solemnidade máxica, sobrehumana e conmovedora. Pero que algo mudou é certo.

O dito sobre a última canción xa está, so teño que engadir que o abrazo que se deron Nick Cave mais a rapaza que estaba ao seu lado, sentín moi dentro como era o instante máis feliz da súa vida.

E non me sorprende, pois, Nick Cave, naquel concerto arranxou unha parte de min que estaba quebrada.

*(Victor Belanciano, Foi uma noite para a eternidade com Nick Cave no Nos Primavera Sound. publico.pt 10/06/18)