Select Page

‘Nove de Novembro’: o cine galego sae do armario

Durante as últimas semanas, e arredor do Días das Letras Galegas, coincidiron nas salas comerciais a multipremiada Dhogs de Andrés Goteira, A estación violenta da novísima Anxos Fazáns, e a cinta que hoxe nos ocupa, Nove de novembro, de Lázaro Louzao. Tres longametraxes dirixidas por cineastas primeirizas e integramente en galego que abren no horizonte un tempo de normalización que debera ir acompañado de políticas públicas para que estas produccións cheguen a todas as carteleiras e a maioría dos espectadores poidan acceder a elas.

Case todos os creadores senten responsabilidade sobre o que crean, pero cando a súa obra é a primeira en algo, un fito, ten unha importancia especial. A ópera prima de Lázaro Louzao trátase da primeira longa de temática LGTB filmada en galego. Si que é certo que hai algunhas ás que se lle pode, e debe, facer unha lectura LGTB, como A Esmorga (Ignacio Vilar, 2014) ou Era outra vez (Juan Pinzás, 1999), pero Nove de Novembro é a primeira na que a relación amorosa entre dous homes centra a trama. Non obstante, e como recalcou Lázaro, hai moitos temas que ainda non se tocaron na cinematografía galega.

Rodada cun orzamento bastante modesto de 30.000 euros, inferior ao dunha curtametraxe da industria, conseguido en parte grazas ás aportacións de particulares mediante un crowdfounding aberto polo director, a película estreouse no Zinegoak de Bilbao e proxectouse tamén noutros festivais antes e despois da súa presentación en Galicia o pasado 7 de abril no Teatro Colón de A Coruña. Para poder afinar máis esta crítica, decidín agardar a súa estrea en cines e desfrutala nun segundo visionado, pois é diferente a experiencia de vela nun teatro a vela nunha sala propia de cinema.

O filme narra a relación de Roberto e Miguel, interpretados por uns impecábeis Ademar Silvoso e Brais Yanek, unha parella que leva unha década de vida en común e cuxa relación comeza a esnaquizarse co regreso de cada recordo ao longo de catro días de novembro en 1989, mentres a máis de 2.000 quilómetros de distancia, na Alemaña dividida, outra relación moito máis grande está a piques de mudar tamén.

Con habilidade para encadear momentos aparentemente insustanciais, Lázaro Louzao elabora unha delicada tea de maraña sentimental a partir de escenas longas e dialogadas con plausíbel naturalidade, de primeiros planos e planos detalle das facianas dos personaxes que serven para captar a linguaxe corporal durante as conversas máis íntimas. Un dueto intimista que funciona mellor cando se viste de xogo romántico que cando exhibe de forma algo didáctica o seu contexto: dende a música de David Bowie ata a Querelle de Fassbinder, pasando pola Constitución e a situación política galega, a discriminación e o finximento (“para que queremos nós dúas camas?”), a praga da heroína ou o partido político de Ruiz-Mateos. Referencias culturais, políticas e sociais que, sendo máis ou menos interesantes, non todas se presentan de maneira orgánica e poden non funcionar tan ben.

Outra pega, quizais máis seria ao ser un filme case sen música e moi dependente do diálogo, é a captación do son. As voces gravadas en directo son adecuadamente realistas pero, nalgunhas ocasións, inintelixibles. Erros asumibles de realizador novel que, con todo, non esborranchan a totalidade do conxunto.

Se o peso da película recae nas formidables interpretacións de Brais e Ademar, que logran transmitir unha fisicalidade próxima e confiada, a cámara de Louzao ten a cualidade de ubicarse nun punto o suficientemente alonxado como para non perturbar a súa intimidade sen descoidar a atmósfera asfixiante que precisa o relato, dominado por unha paleta de cores apagadas e grises, onde practicamente toda a acción se desenvolve nun dormitorio salvo catro breves flashbacks que nos deixan respirar e nos fan entender a historia previa.

Falaban na presentación no Colón que pode resultar un drama un tanto opresivo, incluso duro de ver, pero no que está tamén presente a mirada delicada e moi humana do autor ao retratar este drama fóra dos tópicos cinematográficos. E é que no cine, as rupturas sentimentais normalmente débense a un feito tráxico, pero Lázaro narra o fastío e a separación natural do idilio. Presentando unha relación de parella afastada dos lugares comúns aos que estamos acostumados ver na pantalla.

E isto é Novembro de novembro, unha primeira valente e arriscada proposta do director xovense Lázaro Louzao na que a historia do individuo se confunde coa do mundo, complementándose nas súas diferenzas e asumíndose como idénticos na sentida transformación que ambos atopan. Ao final non podía haber metáfora máis acaída ca do Muro de Berlín. Porque ao final, ás dúas historias úneas o mesmo: o cambio inminente, a ruptura co anterior e a incertidume polo que está por vir.

calendario de proxeccións de nove de novembro:

Nove de Novembro


Director
: Lázaro Louzao
Guión: Lázaro Louzao
Fotografía: Maite Redondo, Iago Vilarinho
Ano: 2018
País: Galicia

Costura Films