Lady Bird: É hora de voar

“Calquera que fale do hedonismo de California nunca pasou un Nadal en Sacramento”, Joan Didion, 1979.

Que esta cita abra a historia de como Christine “Lady Bird” McPherson cruza o limiar da madurez é o primeiro acerto de Gerwig. A frase funciona como un adianto, como unha declaración de intencións e como homenaxe a outra das fillas da cidade californiana e ídola da directora.

Greta Gerwig é un nome de sobra coñecido no cine “independente” norteamericano. E poño a palabra independente entre comiñas, xa que máis que un cine feito con poucos recursos, hoxe en día moitas películas denomínanse indies polas súas fórmulas estéticas. O problema é que co tempo estas fórmulas convírtense nun lastre que fai a estas producións tan predecibles como calquera da industria. Felizmente, isto non acontece con Lady Bird, a súa primeira longametraxe en solitario como directora e guionista tras Nights and Weeks (Greta Gerwig e Joe Swanberg, 2008) que compite nos Oscar 2018 e que obtivo a puntuación perfecta en Rotten Tomatoes: un 100% de reseñas positivas entre os profesionais da crítica. Tal fito só o conseguira, na historia da plataforma, Toy Story 2, alá por 1999, polo que podemos facernos unha idea de que poñer dacordo á comunidade cinéfila é tan difícil como ver pasar unha estrela fugaz.

Christine, encarnada esplendidamente por Saoirse Ronan, aínda que ela só acepta que lle chames “Lady Bird”, enfróntase ao seu último ano no instituto de Sacramento, de onde quere fuxir para empezar unha nova vida. Iso se consegue unha praza na universidade que quere, aprende a relacionarse coa súa nai, unha deslumbrante Laurie Metcalf, e sobrevive ás súas desventuras académicas e sentimentais. Para este coming-of-age a historia é apoiada por un magnífico elenco. Temos a un par de galáns interpretados polas dúas revelacións actorais dos últimos anos: Lucas Hedges (Tres anuncios nas aforas) e Timothée Chalamet (Call Me By Your Name). E, por suposto, Julie (Beanie Feldstein), a mellor amiga da protagonista, en quen recaen algunhas das escenas máis divertidas da película.

Lady Bird e a súa amiga Julie

Non estamos ante unha directora de imaxes sofisticadas ou ampulosas. O seu estilo non é pictórico. Ela prefire un cine de seguimentos sereos, a captura realista de retrincos cheos de espontaneidade: un de comedias tristes e desenganos da vida diaria. Cun estilo sobrio e funcional, de tomas abertas ou de conxunto –que evitan o efectismo sentimental dos primeiros planos–, Gerwig conmove coas secuencias do pai, interpretado por Tracy Letts (Os arquivos do Pentágono), sempre disposto a comprender a súa filla a pesar da súa vulnerabilidade. A precariedade da clase traballadora tamén sae a flote nas discusións algo subidas de tono entre Christine e súa nai. Nun duelo que entrelaza amor e recriminación, ambas conseguen levar a relación filial e maternal lonxe de calquera estereotipo.

A autora pasou unha década acumulando 350 páxinas de material para o filme, que perfeccionou e refinou coidadosamente mentres protagonizaba e algunhas veces coescribía e codirixía clásicos mumblecore como Hannah Takes the Stairs e Baghead, e máis tarde Greenberg, Frances Ha e Mistress America. Coescribiu as dúas últimas con Noah Baumbach, pero mentres Gerwig realizaba eventos mediáticos, ela percibiu que os periodistas lle preguntaban se “axudara” a escribilas. “Foi como, ‘chegaches cando el estaba escribindo?'”, recordou nun panel de mulleres cineastas. Incluso durante o lanzamento de Lady Bird, os cuestionamentos ao seu traballo como realizadora son abraiantes. Nunha entrevista para unha revista de cinematografía, preguntóuselle ao director de fotografía, Sam Levy se tomara todas as decisións técnicas e ela “simplemente traballara cos actores”.

Como o traballo de Claire Denis, Claudia Weill e Chantal Akerman, todas elas influencias importantes, Lady Bird e a súa creadora son subestimadas continuamente: as angueiras cotiás e os momentos intimistas minimízanse en comparación á epicidade de “xéneros masculinos” como homes evacuando Dunkerque ou a crise existencial dun Blade Runner en 2049. Gerwig notou que Jeanne Dielman, 23 Quai du Commerce, 1080 Bruxelles de Akerman, sobre unha muller que se dedica a cociñar, limpar e atender da casa, constitúe “a imaxe máis baixa no tótem cinematográfico, e ela elévao”.

O mesmo podería dicirse de Greta Gerwig, que fixo unha película que non debera chamarse “pequena” porque trate dunha adolescente ou “autobiográfica”, unha maneira furtiva de borrar a intencionalidade e artesanía detrás dunha obra que se sinte tan auténtica como honesta, produto dunha toma de decisións meticulosa desde o chamativo uso das elipses, a fracturación da narración, a colocación da cámara, a banda sonora con éxitos da época como Cry Me A River de Justin Timberlake (a quen Gerwig lle escribiu unha carta na que lle revelaba que era unha fan e lle explicaba a importancia de que a súa canción saíse no filme) ou o tono emocional exquisitamente calibrado.

Os días nos que se subestimou a Greta Gerwig como mera musa indie, “mumblecore queen” ou axudanta e parella de Baumbach, quedaron atrás e vense desde o retrovisor como o propio Sacramento. Lady Bird é o traballo dunha cineasta, unha prometedora cineasta, que di adeus a todo iso.

Lady Bird


Directora
: Greta Gerwig
Música: Jon Brion
Guión: Greta Gerwig
Fotografía: Sam Levy
Ano: 2017
País: Estados Unidos

IAC Films / Scott Rudin Productions / Film 360